|
|
|
|
Chemisch-ecologische Flora van Nederland en België door: Als je meer van planten wilt weten en begrijpen (en welke fytotherapeut wil dat niet?) was de Nederlandse Oecologische Flora al langer een aanbevolen naslagwerk. Maar hierbij gaat het om het herkennen van planten in de natuur. De onlangs aanvullend verschenen chemisch-ecologische flora is voor fytotherapeuten echter een ‘must’. Het is het eerste Nederlandse allround naslagwerk over de fytochemie van secundaire plantenstoffen. Het boek is geschreven door drie professoren en richt zich, behalve op universitair opgeleiden, ook op de geïnteresseerde leek. Het is echter zeer de vraag of deze laatste doelgroep ook bereikt wordt, gezien de moeilijkheidsgraad van de tekst. Verwacht dus geen vlot of makkelijk leesbaar boek, en ook niet de mooie plaatjes zoals in andere flora’s: vrijwel alle illustraties zijn chemische struktuurformules. Het boek houdt een familie-indeling aan bij de bespreking van planten, net als de meeste flora’s. De bespreking betreft echter niet de uiterlijke kenmerken, maar de chemische (soort- en familie)kenmerken, alsmede wat er bekend is over de effecten van de verschillende secundaire plantenstoffen in oecologische zin. Wat zijn de vergiftigingsverschijnselen bij het eten van teveel beukenootjes?[1] Kunnen konijnen zonder gevaar wolfskers eten?[2] U noemt het en als de wetenschap het antwoord heeft, dan staat het hierin! Wees er echter op bedacht dat veel van uw vragen nog nooit onderzocht zullen blijken te zijn. Dit is geen boek om van voor tot achter uit te gaan zitten lezen. Het naslaggedeelte beslaat het grootste deel: vanaf pagina 59. Het algemeen gedeelte (p.3-54) is wel bedoeld om als geheel door te nemen. Het geeft een bijzonder nuttige inleiding in de chemotaxonomie en overbrugt daarmee de kloof tussen de organoleptische benadering van de inhoudsstoffen (looistof, bitterstof, enz.) zoals vaak op natuurgeneeskunde academies gedoceerd wordt en de chemische benadering van planten, zoals we die in de wetenschappelijke fytotherapeutische of farmacognostische tijdschriften aantreffen (isoprenoiden, sesquiterpenen, enz.). Het zal voor de meeste mensen nodig zijn om deze stof met hulp van een docent door te nemen. Een klein citaat uit het ‘Ten geleide’ door professor Hegnauer: “Sommige boterbloemen trokken lelijke blaren op de huid, toen men nog overal kon zwemmen in plassen en rivieren en dan ging zonnebaden op aangrenzende weilanden. De oorzaak van dit verschijnsel is een vluchtige en voor slijmvliezen en huid zeer toxische stof: protoanemonine. Deze stof wordt bij het kneuzen van de Ranunculus-weefsels uit een niet-agressieve stof enzymatisch vrijgemaakt.” Wie zich interesseert voor relaties tussen mensen en planten is na deze zinnen natuurlijk verkocht. Bijzonder waardevol zijn de ingekaderde stukken, die vaak meerdere pagina’s tellen, waarbij uitgebreid op een groep verbindingen wordt ingegaan. Bij de Anjerfamilie zijn dat b.v. de triterpeensaponinen, bij de helmkruidfamilie de cardenoliden (hartglycosiden of steroïd-saponinen) en bij de napjesdragers (eik, beuk, tamme kastanje) de looistoffen. Hierin is o.a. te lezen dat bij herbivoren (en ook bij muizen en mensen) na looistof toediening in het speekseleiwit een aminozuur verschijnt dat deze looistoffen sterk bindt. Samenvattend: Een pittig boek, warm aanbevolen voor (chemisch onderlegde) fytotherapeuten met een brede interesse in de plant (inhoudsstoffen, relaties én eigenschappen). |
|
info@ethnobotany.nl
|